Παπαθανασίου Βαγγέλης

Γεννήθηκα στην Αθήνα το 1951. Από μικρός είχα...υποψιαστεί για τη θάλασσα και την ομορφιά της. Τα καλοκαίρια που παραθερίζαμε στη Γλυφάδα, έφευγα από νωρίς το πρωϊ και πήγαινα στη θάλασσα. Καθόμουνα με τις ώρες μέσα στο νερό με μια μάσκα, βλέποντας τα ψάρια, τα χταπόδια, παρατηρώντας τι κάνουν, πως αντιδρούν.....Ηταν για μένα πραγματικά ένα μεγάλο γεγονός αυτή η καθημερινότητα, όταν αργά το απόγευμα γύριζα με την απόχη μου στο σπίτι. Όμως αυτό δεν έφτανε για να ασχοληθώ με τη θάλασσα επιστημονικά. Έπρεπε πρώτα να αποτύχω στις εξετάσεις που έδωσα στο Πολυτεχνείο. Αναγκαστικά λοιπόν, κατέληξα στη Φυσικομαθηματική και στο Βιολογικό το 1970 για να καταλήξω διδάκτορας στη θαλάσσια ζωολογία από την Μεγ. Βρετανία το 1979. Μετά στο ναυτικό, στην Υδρογραφική Υπηρεσία, για τη στρατιωτική μου θητεία όπου πραγματικά πήγα σε κάθε ταξίδι που έγινε την εποχή εκείνη (1979-1981) με το Ωκεανογραφικό «Ναυτίλος» (ίσως το όνομα τελικά να με κυνηγάει....).

Τελειώνοντας τη θητεία μου βρίσκω αμέσως δουλειά, χωρίς όμως να θέλω να πάω σε μιά δουλειά που δεν μου άρεσε.....Και μετά από πρόσκληση του τότε Διευθυντή του τότε ΙΩΚΑΕ, δέχομαι να έρθω στο ΙΩΚΑΕ ως «υπάλληλος με τον 7ο βαθμό» τον Οκτώβριο του 1981. Από τότε αρχίζει μια εποχή δημιουργίας που συνεχίζεται ακόμη και σήμερα.

Δεν θυμάμαι τον εαυτό μου να μην ασχολείται, «να χάνει τον χρόνο του» δηλαδή, με την ανάπτυξη και τις προοπτικές της στη θαλάσσια έρευνα στην Ελλάδα, έτσι ώστε να μπορούμε να κάνουμε καλύτερη έρευνα στο μέλλον......Λες και το μέλλον θα έμενε πάντα εκεί....στο μέλλον!.

Τον Ιούνιο του 1986 και για ένα χρόνο αποσπάσθηκα στην Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στην Γενική Διεύθυνση ΧΙ (Περιβάλλοντος, Προστασίας Καταναλωτού και Πυρηνικής Ασφάλειας, στο Τμήμα  Προστασίας και Διαχείρισης των Νερών) στις Βρυξέλλες, ως Εθνικός Εμπειρογνώμονας. Κατά την διάρκεια της παραμονής μου στις Βρυξέλλες εκπροσώπησα την Επιτροπή σ' ένα ευρύ φάσμα διεθνών συναντήσεων, αλλά η ζωή δεν είχε δράση, ήταν μακρυά από την...θάλασσα......Η απόφαση λοιπόν να επιστρέψω στην Ελλάδα ήταν μονόδρομος.

Το 1988 ξεκινά και η προσπάθεια της Ελλάδος για ενεργό συμμετοχή στην Ανταρκτική. Μέσα στα πλαίσια της εθνικής επιταγής για συμμετοχή της Ελλάδος σε ερευνητικές δραστηριότητες στην Ανταρκτική, αποφασίζεται η συμμετοχή μου σε αποστολή στην Ανταρκτική. Ο ωκεανογραφικός πλόας που πραγματοποιήθηκε με το R/V Polarstern τον Δεκέμβριο του 1989, αφορούσε τόσο την ερευνητική δραστηριότητα όσο και την διαχείριση των βάσεων που βρίσκονται στην Ανταρκτική. Ηταν η πρώτη φορά που επίσημα Ελληνική αντιπροσωπεία συμμετείχε σε ωκεανογραφικό πλόα στην Ανταρκτική.

Την ίδια εποχή (1988) συμμετείχα, ως σύμβουλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε πρόγραμμα που ξεκίνησε το 1989 και τελείωσε το 1991 και είχε ως σκοπό την παροχή συμβουλών στη σύνταξη της Οικολογικής Οδηγίας. Πρέπει να σημειωθεί ότι το σημαντικό στοιχείο της προσπάθειας αυτής είναι ότι η Οικολογική Οδηγία, είναι ο πρόγονος της σημερινής Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Νερά.

Από το 1993 και έπειτα προσπάθησα να εφαρμόσω στην Ελλάδα διάφορες τεχνικές που θα μπορούσαν να χαρακτηρίσουν από άποψη ρύπανσης τις διάφορες περιοχές της Ελλάδος, και κατ επέκταση της Μεσογείου, σύμφωνα με βιολογικές παραμέτρους. Για πρώτη φορά γίνονται στην Ελλάδα πειράματα φυσιολογίας μυδιών με βάση τον συντελεστή για ανάπτυξη (SFG) με πολύ καλά αποτελέσματα.

Από το 1994 αρχίζει η κυρίως διοικητική μου εμπειρία στο ΕΚΘΕ. Τον Ιανουάριο του 1994 διορίζομαι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΚΘΕ.

Τον Μάρτιο του 1995 ορίζομαι Διευθυντής Τεκμηρίωσης και Αποτίμησης Ερευνών, θέση που κατείχα μέχρι τον Ιούνιο του 1996.

Τον Ιούλιο του 1996 αποσπάστηκα στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) στη Κοπεγχάγη (Δανία). Από τη θέση του Διευθυντή του Προγράμματος για το Θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον που είχα στον ΕΟΠ, συμμετείχα σε πάρα πολλές συναντήσεις σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Ήμουν ο υπεύθυνος συντονιστής για το Ευρωπαϊκό Θεματικό Κέντρο για τη θάλασσα και τις παράκτιες ζώνες (European Topic centre for Marine and Coastal Environment - ETC/MC) και συμμετείχα στις διαδικασίες του καθορισμού στρατηγικής και για τις παράκτιες ζώνες με στόχο τη διαχείριση των παρακτίων ζωνών σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.

Συνδιοργάνωσα μαζί με τους οργανισμούς ICES και Arctic Monotiring and Assessment Programme (AMAP), για πρώτη φορά όλοι μαζί, το πρώτο workshop στην Κοπεγχάγη για τις βιολογικές επιπτώσεις από επικίνδυνες ουσίες. Στο workshop συμμετείχαν 60 επιστήμονες από όλη την Ευρώπη που υπέβαλαν τελικά το πρόγραμμα BEEP, το οποίο ήταν από τα μεγαλύτερα Ευρωπαϊκά προγράμματα στο 5^ο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Ερευνας.

Συμμετείχα επίσης ενεργά σε δύο Ευρωπαϊκές Εκθέσεις για τη θάλασσα και τις παράκτιες ζώνες που εκδόθηκαν από τον Οργανισμό για το Ευρωπαϊκό περιβάλλον. Τέλος οργάνωσα τη διαδικασία για την έκδοση, πρώτη φορά από κοινού από τον ΕΟΠ και την UNEP/MAP, της Έκθεσης για τη Μεσόγειο. Η Έκθεση που ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 1999 αποτελεί σήμερα την πλέον ολοκληρωμένη έκθεση για όλη τη Μεσόγειο Θάλασσα και τις παράκτιες ζώνες.

Γυρίζοντας στην Ελλάδα και στο ΕΚΘΕ το 1999 προσπάθησα να ενταχθώ εκ νέου στις ερευνητικές διαδικασίες προγραμμάτων. Η αρχή ήταν σχετικά δύσκολη, με δεδομένο μάλιστα ότι βρισκόμουν για 5 χρόνια μακριά από την κεντρική ερευνητική δραστηριότητα. Παρ όλα αυτά ξεκίνησα και πάλι και συμμετείχα είτε ως υπεύθυνος είτε ως συμμετέχων ερευνητής σε διάφορα Εθνικά και Ευρωπαϊκά Προγράμματα.

Τον Ιανουάριο του 2001 ορίζομαι Αρχηγός Αποστολής της επιστημονικής ομάδας για την ανεύρεση του ελικοπτέρου του ΕΚΑΒ που είχε χαθεί στον ευρύτερο Σαρωνικό κόλπο. Η επιτυχία της επιστημονικής ομάδας να βρει το χαμένο επί μια εβδομάδα ελικόπτερο του ΕΚΑΒ και μέσα σε 48 ώρες να υπάρχει καταγραμμένες οι εικόνες από βάθος 240 μέτρων των συντριμμιών του είναι μια σημαντική, διεθνώς, επιστημονική επιτυχία.

Τον Μάρτιο του 2003 εκλέγομαι Διευθυντής του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας. Η κατάληψη της θέσης ανέβασε κι άλλο τις στροφές......Τι να θυμηθεί κανείς, την εύρεση του Σινούκ, την αξιολόγηση και στη συνέχεια την αριστεία του ινστιτούτου ωκεανογραφίας, την πορεία του στα προγράμματα ευρωπαϊκά και εθνικά, την επιτυχία του στα ανταγωνιστικά προγράμματα του ιστού, την αντιπροσώπευση του Ινστιτούτου στο εξωτερικό σε οργανισμούς και διαχειριστικές επιτροπές, την έκδοση της μονογραφίας της κατάστασης του θαλάσσιου και παράκτιου περιβάλλοντος της Ελλάδας, τα θερινά σχολεία που οργανώσαμε, την διαπίστευση των εργαστηρίων, την συνολική βοήθεια που δόθηκε από το Ινστιτούτο μας στο ΕΛΚΕΘΕ με την αναβάθμιση του Εθνικού ρόλου σε Ευρώπη, Μαύρη Θάλασσα και Αμερική.......

Μέσα από την Ελληνική Προεδρία το 2003, ξεκίνησε μια ιδέα που μεγάλωσε με τα χρόνια, βγήκε στην επιφάνεια πραγματικά μεγάλη ενέργεια, από πολλούς και σημαντικούς ανθρώπους, μια ενέργεια που κατέληξε να δώσει σήμερα, το τέλος του 2006, μια ακόμη μεγαλύτερη ώθηση στην ήδη τρελή πορεία μας. Η ανάληψη της διαχείρισης του προγράμματος SESAME από μένα δεν θα μπορούσε να γίνει αν λίγοι άνθρωποι δεν είχαν δουλέψει τόσο πολύ από το 2003.....Το πρόγραμμα περιλαμβάνει 62 Ινστιτούτα, 47 Συμμετέχοντες φορείς από 23 χώρες σε Ευρώπη, Μεσόγειο και Μαύρη Θάλασσα που θα δουλέψουν μαζί για να μπορέσουμε να καταλάβουμε που οδηγείται η Μεσόγειος και η Μαύρη Θάλασσα σε σχέση με τις κλιματικές αλλαγές. Οταν αναλάμβανα Διευθυντής του Ινστιτούτου το 2003 αυτό ήταν ένα μεγάλο όνειρο.......Ελπίζω να μην ......ξυπνήσω ποτέ!